Σχολιάζω ορισμένα σημεία από το άρθρο σου “Περιπέτειες της μουσικής στον 20ο αιώνα”. Διαλέγω να επικεντρωθώ στα σημεία που δυσκολεύομαι να συμφωνήσω χωρίς αντίλογο.
“O Mπαχ, αντίθετα, δεν καινοτόμησε σε τίποτα: απλώς (απλώς;) έφτασε τη γλώσσα της εποχής του στον ύψιστο βαθμό που θα μπορούσε να φτάσει. Mετά απαιτείται αλλαγή, γιατί αυτή η γλώσσα δεν μπορεί να πάει παραπέρα”: βρίσκω την ερμηνεία σου υπεραπλουστευτική. Το μπαρόκ ύφος ήδη ξεψυχούσε ενώ ο Μπαχ ήκμαζε στο σώμα και υπό την έννοια αυτήν ο τελευταίος αρμόζει περισσότερο να εννοηθεί ως εχθρός του πνεύματος της εποχής του. Λεπτολογώντας λιγάκι στην ελπίδα μου να επιβεβαιώσω το ίδιο συμπέρασμα από αντίθετη αφετηρία, η τελειοποίηση πιθανώς να εχθρεύεται την ατέλεια περισσότερο από ό,τι η ρήξη τη συνέχεια.
“Κατά τη γνώμη μου, το ενδεχόμενο να προκύψει σήμερα κάτι πραγματικά και ουσιαστικά νέο μπορούμε να το περιμένουμε από όσους φλέγονται για αυτό που τους φαίνεται αληθινό και αναγκαίο, όχι από αυτούς που φροντίζουν να κάνουν καινοτομίες […]. Ένας πραγματικός δημιουργός […] δημιουργεί γιατί δεν μπορεί να κάνει αλλιώς: γιατί έχει αυτήν την έντονη κλίση και αυτήν την άσβεστη ανάγκη “: αν η δημιουργία ήταν πρωτίστως ανάγκη, ο δημιουργός θα μπορούσε να εννοηθεί αποκλειστικά ως παθητικοποιημένο άθυρμα. Αντιθέτως, εφόσον τη συλλάβουμε ως επιλογή και εκδήλωση, είμαστε αναγκασμένοι να δεχθούμε πως δικαιούται να είναι τα πάντα –καινοτόμος ή αντιδραστική εξίσου. Υπό αυτούς τους όρους μας στερεί βεβαίως ένα μέρος της ευχέρειας να την περιχαρακώσουμε αρκετά ώστε να καταφέρουμε να συζητήσουμε γι’ αυτήν εις βάθος.
“Tο να κρίνουμε αν κάτι είναι αξιόλογο είναι ανεξάρτητο από το αν μας αρέσει”: νομίζω ήταν ο Σοπενάουερ που έλεγε πως μπορούμε να διαλέξουμε ο,τιδήποτε μας αρέσει, εκτός από το τι μας αρέσει. Πώς μπορείς να παραιτηθείς από τις ενδόμυχες προτιμήσεις και εντέλει από την ταυτότητά σου ως μόνο διαθέσιμο εργαλείο παρατήρησης πριν αποπειραθείς να δοκιμάσεις την αισθητική εμπειρία; Παραπάνω ισχυρίζεσαι πως εκπόρνευση είναι να επιζητείς να αρέσεις. Η κατάργηση του προσωπικού κριτηρίου επί του άξονα αρέσκειας/απαρέσκειας δεν υποκρύπτει μια άνευ όρων παράδοση στην ετερότητα που το επιχείρημά της –όσο πλαγίως και αν εκφράζεται– δε μπορεί παρά να είναι μία υπό συγκυριακούς όρους διαμορφωμένη αυθαιρεσία που προσποιείται την αυθεντία;
Σε ευχαριστώ για τα ωραία κείμενα του ιστοτόπου σου και σε χαιρετώ ελπίζοντας να είσαι καλά. Π.Π.
Με ποιο σχήμα θα λέγατε από την έως τώρα κατανόησή σας ότι συνελάμβανε νοητά τις ιδέες του ο Μπαχ όταν συνέθετε; Μπορούμε να το εξάγουμε αυτό μήπως από τις πρώτες του συνθέσεις;
(Σίγουρα δεν τις συνελάμβανε μέσω του πιο επίκαιρου σχήματος λ.χ. της ροκ, της τζαζ αλλά και της ελληνικής έντεχνης μουσικής, αυτού των chord progressions F7-Bb9-Ebmaj7…. Όμως το ερώτημα παραμένει: με ποιο σχήμα;)
Το συγκεκριμένο πρελούδιο σε πολλές εκτελέσεις δεν περιλαμβάνεται γιατί είναι μεταγενέστερη προσθήκη, και δεν ξέρουμε αν είναι από τον ίδιον τον Bach ή από κάποιον άλλον. Καμμία από τις λεγόμενες Γαλλικές Σουίτες δεν περιλαμβάνει πρελούδιο, σε κανένα από τα πρώτα χειρόγραφα/αντίγραφα που έχουν σωθεί, όπως φαίνεται και στα επίσημα περιεχόμενα.
Για το λόγο αυτό, το πρελούδιο της 4ης ΓΣ δίνεται σε παράρτημα, τόσο στην παλαιά (BGA) όσο και στη νέα (NBA) έκδοση των απάντων του Bach. Στη δεύτερη βλέπουμε μάλιστα ότι, ενώ η “επίσημη” 4η ΓΣ έχει αριθμό BWV 815, η εκδοχή με το πρελούδιο έχει καταλογογραφηθεί ως BWV 815a.
Παναγιώτης Αδάμ 
Σχολιάζω ορισμένα σημεία από το άρθρο σου “Περιπέτειες της μουσικής στον 20ο αιώνα”. Διαλέγω να επικεντρωθώ στα σημεία που δυσκολεύομαι να συμφωνήσω χωρίς αντίλογο.
“O Mπαχ, αντίθετα, δεν καινοτόμησε σε τίποτα: απλώς (απλώς;) έφτασε τη γλώσσα της εποχής του στον ύψιστο βαθμό που θα μπορούσε να φτάσει. Mετά απαιτείται αλλαγή, γιατί αυτή η γλώσσα δεν μπορεί να πάει παραπέρα”: βρίσκω την ερμηνεία σου υπεραπλουστευτική. Το μπαρόκ ύφος ήδη ξεψυχούσε ενώ ο Μπαχ ήκμαζε στο σώμα και υπό την έννοια αυτήν ο τελευταίος αρμόζει περισσότερο να εννοηθεί ως εχθρός του πνεύματος της εποχής του. Λεπτολογώντας λιγάκι στην ελπίδα μου να επιβεβαιώσω το ίδιο συμπέρασμα από αντίθετη αφετηρία, η τελειοποίηση πιθανώς να εχθρεύεται την ατέλεια περισσότερο από ό,τι η ρήξη τη συνέχεια.
“Κατά τη γνώμη μου, το ενδεχόμενο να προκύψει σήμερα κάτι πραγματικά και ουσιαστικά νέο μπορούμε να το περιμένουμε από όσους φλέγονται για αυτό που τους φαίνεται αληθινό και αναγκαίο, όχι από αυτούς που φροντίζουν να κάνουν καινοτομίες […]. Ένας πραγματικός δημιουργός […] δημιουργεί γιατί δεν μπορεί να κάνει αλλιώς: γιατί έχει αυτήν την έντονη κλίση και αυτήν την άσβεστη ανάγκη “: αν η δημιουργία ήταν πρωτίστως ανάγκη, ο δημιουργός θα μπορούσε να εννοηθεί αποκλειστικά ως παθητικοποιημένο άθυρμα. Αντιθέτως, εφόσον τη συλλάβουμε ως επιλογή και εκδήλωση, είμαστε αναγκασμένοι να δεχθούμε πως δικαιούται να είναι τα πάντα –καινοτόμος ή αντιδραστική εξίσου. Υπό αυτούς τους όρους μας στερεί βεβαίως ένα μέρος της ευχέρειας να την περιχαρακώσουμε αρκετά ώστε να καταφέρουμε να συζητήσουμε γι’ αυτήν εις βάθος.
“Tο να κρίνουμε αν κάτι είναι αξιόλογο είναι ανεξάρτητο από το αν μας αρέσει”: νομίζω ήταν ο Σοπενάουερ που έλεγε πως μπορούμε να διαλέξουμε ο,τιδήποτε μας αρέσει, εκτός από το τι μας αρέσει. Πώς μπορείς να παραιτηθείς από τις ενδόμυχες προτιμήσεις και εντέλει από την ταυτότητά σου ως μόνο διαθέσιμο εργαλείο παρατήρησης πριν αποπειραθείς να δοκιμάσεις την αισθητική εμπειρία; Παραπάνω ισχυρίζεσαι πως εκπόρνευση είναι να επιζητείς να αρέσεις. Η κατάργηση του προσωπικού κριτηρίου επί του άξονα αρέσκειας/απαρέσκειας δεν υποκρύπτει μια άνευ όρων παράδοση στην ετερότητα που το επιχείρημά της –όσο πλαγίως και αν εκφράζεται– δε μπορεί παρά να είναι μία υπό συγκυριακούς όρους διαμορφωμένη αυθαιρεσία που προσποιείται την αυθεντία;
Σε ευχαριστώ για τα ωραία κείμενα του ιστοτόπου σου και σε χαιρετώ ελπίζοντας να είσαι καλά. Π.Π.
Καλησπέρα σας!
Μια ερώτηση μπαχικοσυνθετικού ενδιαφέροντος.
Με ποιο σχήμα θα λέγατε από την έως τώρα κατανόησή σας ότι συνελάμβανε νοητά τις ιδέες του ο Μπαχ όταν συνέθετε; Μπορούμε να το εξάγουμε αυτό μήπως από τις πρώτες του συνθέσεις;
(Σίγουρα δεν τις συνελάμβανε μέσω του πιο επίκαιρου σχήματος λ.χ. της ροκ, της τζαζ αλλά και της ελληνικής έντεχνης μουσικής, αυτού των chord progressions F7-Bb9-Ebmaj7…. Όμως το ερώτημα παραμένει: με ποιο σχήμα;)
Σας ευχαριστώ!
Γνώμη για το έργο της Tatlow και γενικότερα την σχέση Μπαχ και Πυθαγορειανισμού; Σας ευχαριστώ.
Άκουσα τις Γαλλικές Σουίτες του Μπαχ σε μια εκτέλεση με πρελούδιο στην αρχή της 4ης. Γιατί λείπει από τις άλλες εκτελέσεις; Ευχαριστώ!
Το συγκεκριμένο πρελούδιο σε πολλές εκτελέσεις δεν περιλαμβάνεται γιατί είναι μεταγενέστερη προσθήκη, και δεν ξέρουμε αν είναι από τον ίδιον τον Bach ή από κάποιον άλλον. Καμμία από τις λεγόμενες Γαλλικές Σουίτες δεν περιλαμβάνει πρελούδιο, σε κανένα από τα πρώτα χειρόγραφα/αντίγραφα που έχουν σωθεί, όπως φαίνεται και στα επίσημα περιεχόμενα.
Για το λόγο αυτό, το πρελούδιο της 4ης ΓΣ δίνεται σε παράρτημα, τόσο στην παλαιά (BGA) όσο και στη νέα (NBA) έκδοση των απάντων του Bach. Στη δεύτερη βλέπουμε μάλιστα ότι, ενώ η “επίσημη” 4η ΓΣ έχει αριθμό BWV 815, η εκδοχή με το πρελούδιο έχει καταλογογραφηθεί ως BWV 815a.
Αντίστοιχα, στους περισσότερους δίσκους με τις έξι ΓΣ η 4η παίζεται χωρίς πρελούδιο. Υπάρχουν όμως και ουκ ολίγες εκτελέσεις με το πρελούδιο.